یار دبستانی پایه ی ششم

مقدمه

کسی که دل خود را بر اساس توکل بر خدا و اخلاق ارجمند ،مانند نیکوکاری ،راستی،یقین،خشنودی،وفاداری بپروراند هر چه پاک تر شود،شناخت و ایمانش افزون تر گردد. زیرا که خداوند دلش را پاک گرداند وعقلش فروزان می گردد و آگاهی او به حقیقت خود که نزدیک ترین آفریده ،به اوست بیشتر می شود .

مفهوم و اهمیت و ضرورت باورهای دینی

مفهوم: 
مفهوم تربیت دینی و کار کرد آن متاثر از مجموعه عواملی است که مهمترین آن جایگاه خدا در دین و رتبه ایمان به روز قیامت و جزای الهی است .

اهمیت و ضرورت: 
در راستای رسالت و ماموریت آموزش و پرورش و جهت دهی به رشد همه جانبه دانش آموزان بر پایه تعالیم و دستورات دین مبین اسلام جهت رشد فضایل اخلاقی و تقویت بینش دانش آموزان متناسب با آموزه های دینی ضرورت دارد معلمین که در تعلیم و تربیت دانش آموزان نقش مهمی بر عهده دارنددرفرایند های ياددهي، یادگیری فعالیت هايی متناسب با نیازو علاقه دانش آموزان و بهره گیری از شیوه های متنوع و جذاب با محتوای دروس تلفیق نمایند .

به ويژه در دوره ي ابتدايي كه دوره ي شكل گيري شخصيت است اين مهم ازاهميت ويژه اي برخوردار مي گردد.
یکی از دروسی که میتواند با مطالب اثبات شده ما را به هدف برساند درس ریاضی است. بعنوان نمونه یکی از مفاهیم در پایه اول مفهوم خط راست است .دانش آموزان در صفحه 50می خواهند دانش آموزي را زود تر به مدرسه برسانند.آنها نگاه می کنند ،سه مسیر را با هم مقایسه می کنند و فکر می کنند و بالاخره کوتاهترین مسیر که همان مسیر مستقیم است را انتخاب می نمایند. در اینجا ما میتوانیم با قرائت آیه ((اهدنا صراط المستقیم)) به راه مستقیم که کوتاهترین راه برای رسیدن به خداست اشاره نمایيم . اینجانب به تفضیل در این زمینه تحقیقاتی انجام داده ام که نتیجه آن به شرح ذیل می باشد .

                                                 "اهدنا الصراط المستقیم" 
                                      ((خداوندا ))مارا به راه راست  هدایت فرما                       

نکته ها:

  در قرآن مجید دو نوع هدایت مطرح شده است :

   الف:هدایت تکوینی ،نظیر هدایت زنبور عسل که چگونه از شهد گلها بمکد و چگونه کندو بسازد .     و یا هدایت و راهنمایی پرندگان در مهاجرت های زمستانی و تابستانی .آنجا که قرآن می فرماید:))ربنا   الذی اعطی کل شیء خلقه ثم هدی))بیان گر این نوع هدایت است .

ب:هدایت تشریعی، که همان هدایت فرستادن انبیای الهی و کتب آسمانی برای هدایت بشر است.َ 
کلمه ی ((صراط))بیش از چهل مرتبه در قرآن آمده است. انتخاب راه و خط فکری صحیح ،نشانه ی شخصیت انسان است .
راههای متعددی در برابر انسان قرار دارد که او باید یکی را انتخاب کند:
راه خواسته ها و هوس های خود .
راه انتظارات و هوس های خود .
راه وسوسه های شیطان .
راه طاغوت ها.
راه نیاکان و پیشینیان.
راه خدا و اولیاء خدا .
انسان مومن راه خدا و اولیاء خدا را انتخاب می کند که بر دیگر راهها امتیازاتی دارد :
الف:راه الهی ثابت است ،برخلاف راه های طاغوت ها و هوس های مردم و هوس های شخص که هرروز تغییر می کند .
ب: یک راه بیشتر نیست ،در حالی که راه های دیگر متعدد و پراکنده اند .
ج:در پیمودن آن، انسان به مسیر و مقصد مطمئن است .
د: در پیمودن آن شکست و باخت وجود ندارد .
راه مستقیم راه خداست .((ان ربی علی صراط المستقیم))
راه مستقیم راه انبیاست.((انک لمن المرسلین علی صراط المستقیم ))
راه مستقیم راه بندگی خداست.((و ان اعبدونی هذا صراط المستقیم))
 راه مستقیم توکل و تکیه بر خداست.((من یعتصم با لله فقد هدی الی صراط مستقیم))
راه مستقیم یکتا پرستی و تنها یاری خواستن از اوست .
راه مستقیم کتاب خداوند است.
راه مستقیم فطرت سالم است .
انسان هم در انتخاب راه مستقیم و هم در تداوم آن باید از خداوند کمک بگیرد.مانند لامپی كه روشنی که خود را هرلحظه از نیروگاه می گیرد .
در راه مستقیم بودن،تنها خواسته ای است که هر مسلمان ،در هر نماز از خداوند طلب می کند ،حتی رسول الله(ص) و ائمه اطهار (ع)از خداوند ثابت ماندن در راه مستقیم را می خواهند .
انسان باید همواره ،در هر نوع  از کارهای خویش ،اعم از انتخاب شغل ،دوست رشته ی تحصیلی و همسر را از خداوند بخواهد . زیرا چه بسا در عقاید ،صحیح فکر کند ،ولی دچار عمل لغزش شود یا بالعکس.

پس هر لحظه خواستن راه مستقیم از خدا،ضروری است.
راه مستقیم مراحل ومراتبي دارد.حتي كساني كه درراه حق هستند،مانند اولياي خدا لازم است برای ماندن در راه و زیاد شدن نور هدایت،دعاکنند.
((و الذین اهتدوا زادهم هدی))
راه مستقیم ،همان راه میانه وسط است که حضرت علی (ع)می فرماید ))الیمین و الشمال مضله الطریق الوسطی هی الجاده))
انحراف به چپ و راست گمراهی و راه وسط،جاده هدایت است.
راه مستقیم یعنی میانه روی و اعتدال و احتراز از هر نوع افراطو تفریط ،چه در عقیده و چه در عمل. 
یکی در عقاید از راه خارج می شود و دیگری در عمل و اخلاق .یکی همه کار ها را به خدا نسبت می دهد ،گویا انسان هیچ نقشی در سرنوشت خویش ندارد . و دیگری خودرا همه کاره و فعال ما یشاء دانسته و دست خدا را بسته می داند. یکی رهبران آسمانی را همچون مردمان  عادی و گاهی ساحر و مجنون معرفی می کند و دیگری آن بزرگواران را درحد خدا می پندارند.یکی زیارت امامان معصوم و شهدارا بدعت می داند و دیگری حتی به درخت و دیوار متوسل شده و ریسمان می  بندد.یکی اقتصاد را زیر بنا می داند و دیگری ،دنیاو امورات آن را نادیده می انگارد.
در عمل نیزيكي غیرت نا بجا دارد و دیگری همسرش را بی حجاب به کوچه و بازار می فرستد .یکی بخل می ورزد و دیگری بی حساب سخاوت به خرج می دهد .یکی از خلق جدا می شود و دیگری حق رافدای خلق می کند.

اینگونه رفتارها و کردارها ،انحراف از مسیر مستقیم هدایت است.خداوند دین پا بر جا و استوار خودرا،راه مستقیم معرفی می کند.در روایات آمده است که امامان معصوم (ع) می فرمودند:راه مستقیم ما هستیم. یعنی نمونه عینی و عملی راه مستقیم و اسوه و الگو برای قدم برداشتن در راه ،رهبران آسمانی هستند. آنها در دستورات خود درباره ی تمام مسائل زندگی از قبیل کار،تفریح،تحصیل،تغذیه،انفاق،انتقاد،قهر،صلح وعلاقه به فرزندو...،
نظر داده و ما را به اعتدال و میانه روی سفارش کرده اند. جالب آنکه ابلیس در همین صراط مستقیم به کمین می نشیند.
*در قرآن و روایات ،نمونه های زیادی آمده است که در آنها به جنبه اعتدال ،تاکید و از افراط و تفریط نهی شده است به مواردذیل توجه کنید:
((کلواو اشربوا و لا تسرفوا))بخورید و بیاشامید ،ولی اسراف نکنید.
((لا تجعل یدک معلوله الی عنقک و لا تبسطها کل البسط))در انفاق،نه دست برگردن قفل کن (دست بسته باش) و نه چنان گشاده دستی کن که خود محتاج شوی.
((الذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقترا و کان بین ذلک قواما))مومنان ،به هنگام انفاق نه اهل اسرافند و اهل بخل،بلکه میانه رو هستند.
((لا تجهر بصلوتک و لا تخافت بها و ابتغ بین ذلک سبیلا)) نماز را نه با صدای بلند بخوان و نه آهسته ، بلکه با صدای معتدل نماز بخوان. 
نسبت به والدین احسان کن ((و بالو الدین احسانا)) اما اگر تو را از راه خدا باز داشتند ،اطاعت از آنها لازم نیست.((ان جاهداک علی ان تشرک بی.....فلاتطعها))
پیامبر هم رسالت عمومی  دارد ((وکان رسولا نبیا))و هم خانوده خویش را دعوت مي كند. ((و کان یامر اهله بالصلوه))
اسلام هم نماز را سفارش می کند که ارتباط با خالق است،((اقیموا الصلوه))و هم زکات را توصیه می کند که ارتباط با مردم است،((اتوا ازکوه))
نه محبت ها شما را ازگواهی حق منحرف سازد، ((شهداء لله ولوعلی انفسکم))و نه دشمنی ها شما را از عدالت دور کند، ((ولا یجرمنکم شنئان))
مومنین هم دافعه دارند ؛((اشداء علی الکفار))و هم جاذبه دارند.((رحماء بینهم))
هم ایمان و باور قلبی لازم است، ((امنوا))و هم عمل صالح   . ((عملوا الصالحات))
هم اشک و دعا و در خواست پیروزی از خدا لازم است ؛((ربنا افرغ علینا صبرا))
و هم صبوری و پایداری در سختی ها .((عشرون صابرون یغلبوا ماتین ))شب عاشورا امام حسین (ع)هم مناجات می کرد و هم شمشیر تیز می کرد.
روز عرفه و شب عید قربان ،زائر خانه ی خدا دعا می خواند و روز عید باید در قربانگاه با خون آشنا شود .
اسلام مالکیت را می پذیرد ،((الناس مسلطون علی اموالهم ))ولی اجازه ضرر زدن به دیگری را نمیدهد و آن را محدود می سازد .((لا ضررو لا ضرار ))
آری،اسلام دین یک بعدی نیست که تنها به جنبه ای توجه کند و جوانب دیگر را فراموش کند،بلکه در هر کاری اعتدال و میانه روی راه مستقیم را سفارش می کند .

     راه  گم کردم چه باشد  گر به راه آری مرا

                                                           رحمتی بر من کنی و ندر پناه آری مرا

        شد جهان در چشم من چون جاده تارک از فزغ

                                                            چشم آن دارم که بربالاي چاه آری مرا

                                                       ((اوحدي))

      همه اخلاق نیکو در میان است

                                                                            که از افراط و تفریطش گران است 
      میانه چون صراط مستقیم است 
                                                                             زهر دو جانبش قصر حجیم است
     به باریکی و تیزی موی شمشیر 
                                                                              ته روی گشتن و بودن بر او دیر 
      ظهور نیکویی در اعتدال است 
                                                                           عدالت جسم راا قصي المکان است

نكته ها

حجاب:

حجاب پوششی است که  انسان درون آن از نا روا محفوظ می ماند.این مسئله را با یک آزمایش ساده میتوان برای دانش آموزان نشان داد .
مواد لازم : مقداری تخم به خشک ،مقداری تخم به خیس خورده 

تخم به خشک را روی خاک باغچه می ریزیم مورچه ها به سرعت آنها را به لانه منتقل می کنند .
این بار تخمه های به خیس خورده که درون یک پوشش لعابی قرار گرفته را روی خاك باغچه مي ريزيم مورچه ها اهميتي به آنها نمي دهند.

این جالعاب ،پوششي است برای دانه که آنرا از حمله متجاوزان در امان می دارد این مسئله با تشبیه شدن به مسئله حجاب برای دانش آموزان بعنوان یک باور دینی ، باعث رشد فضائل اخلاقی آنان می شود.
عیب پوشی:

 رسول خدا (ص)فرمود: هر که بر عیب مسلمانی پرده بپوشاند خداوند در دنیا و آخرت عیب او را بپوشاند .
پس  بر ما مسلمانان واجب است عیوب دیگران را درون دل خود نگاه داریم و آنها را آشکار نکنیم. 
رازپوشی :

امیر المونین (ع) فرمودند : کار خیر کنید و اهل خیر باشید عجول و فاش کننده ی راز نباشید .
دل ما باید صندوقچه ای باشد که رازهارا داخل آن نگهداری مي کنیم.

نکته ها

 هر که در خوراک و پوشاک به قدر ضرورت و قناعت اکتفا کند و آرزوی خود را محدود کند .همیشه فارغ البال و آسوده خطر است 
رسول خدا می فرمایند:
خوشا آنکه به اسلام هدایت یابدو معیشت او به قدر کفاف باشد و به آن قناعت کند .

             امام صاق (ع) می فرمایند:   
           هرکه از خدا به معیشت اندک راضی شود خدا نیز به عمل اندک او راضی می شود .
          

           نکته

هرکه بامش بیش برفش بیشتر

        

           نکته ها

ترتیب شب و روز – ترتیب فصل ها – دوره زندگی انسان و.....همگی نشانه هایی از خالق تواناست .

نکته

((وامر شوراء بینهم)) 
در کارها  لازم است مشورت کنیم چرا که هر یک از ما به تنهایی یک فکر داریم اما وقتی با دوستان خود مشورت می کنیم جند فکر داریم یک فکر بهتر است یا چند فکر؟ مسلما چند فکر

نكته ها

جدا کردن کارها ی بد از کارهای خوب وکنار گذاشتن آنها تا به خدا نزدیک شویم.

زکات: یعنی مقداری از مال خود را در راه خدا انفاق کنیم.

رسول خدا (ص) فرمود : هر گاه زکات داده نشود زمین برکات خود را با ز دارد.

امام صادق(ع) فرمود: زکات برای آزمایش توانگران ویاری کردن بینوایان قرار داده شده است.

خمس: یعنی در پایان سال از هر چه که مازاد بر نیازمان است یک قسمت از پنج قسمت رابه فقیران و نیازمندان بدهیم.

در آیه 41 سوره انفال میخوانیم:

بدانید که هر غنیمت ونفعی به شما رسدپنج یک آن برای خدا وپیامبر وخویشان وی ویتیمان ومسکینان ودر راه  ماندگان است و.....
صدقه: نوعی انفاق برای رضای خدا ست که پیامبر اکرم (ص)فرمودند:

صدقه مومن به دست سائل نمی رسد تابه دست خدا برسد.

نكته ها

قبل از خواندن نماز وضو می گیریم، بعد از آن دعا،ابتدا در حق دیگران سپس برای خودمان.

قبل از خوردن غذا گفتن بسم الله، بعد از خوردن غذا بجا آوردن شکر خدا.

شکر موجب دفع بلا وباعث افزایش نعمت هاست .

واندکی از بندگان من سپاس گزارند.(سبا 13)

وسپاس گزاران را پاداش خواهیم داد.(آل عمران 145)

نکته دیگر

ما معلمین میتوانیم در طراحی سوالات به شیوه ای غیر مستقیم به دانش آموزان اطلاعات دینی بدهیم.

 نمونه

1_حضرت محمد  (ص) در سن 40 سالگی به  پیامبری رسیدند این عدد رابا شکل نشان دهید.

2_یاران امام حسین (ع)در کربلا 72 نفر بوده اند این عدد را با شکل نشان دهید، در جدول قرار دهید وبه حروف بنویسیدو.....

3تا از کارهای خوب رانام ببر.

2تا از کارهای خوبی که امروز انجام دادی رانام ببر.

زهرا 5 نان برای خانه خودشان خرید.

او 2 نان هم برای مادر بزرگ خرید.

زهرا چند نان خریده است؟

فاطمه 4 مداد داشت .

او در جشن نیکو کاری 2 تا از مدادهایش را  هدیه کرد.

حالا فاطمه چند مداد دارد؟

مینا 3 عروسک داشت .

یکی از عروسکهایش را به دوستش داد تا او را خوشحال کند.

حالا مینا چند عروسک دارد؟

مش حسن 5 کیسه لوبیا داشت.

او یک کیسه از لوبیا رابه فقیران داد.

حالا مش حسن چند لوبیا دارد؟

سخن آخر

 یکی از آفت های درس ریاضی عجله است.

قال معصوم(ع):العجله من الشیطان والتمانی من الرحمن

شتاب کاری از شيطان است وتانی در کارها از خداوند است.

ما باید دانش آموزان را به گونه ای تربیت نماییم که در ارائه پاسخ عجله نکنند.

در این زمینه با شعار نگاه خوب ،فکر خوب، تعریف خوب ، از دانش آموزان دعوت به عمل می آید برای مشاهده دقیق وفکر خوب وتوجه به نمونه تعريف مناسبي ارايه نمايند.

در پایان،کاررا به2شکل انفرادی ودسته جمعی كنترل كنند.

امام علی (ع)فرمود: من اسرع فی الجواب لم یدرک الجواب

کسی که در پاسخ گویی شتاب کند ،پاسخ درست نمیابد.

 منابع                                                                                مولف

1_تفسیر نور    جلد اول                                                      محسن قرائتی

2_علم اخلاق اسلامی                                                       مهدی نراتی

3_خاشناسی قرآنی                                                         غلامرضا حیدری اسدی

4_ حق الناس                                                                  عباس رحیمی

5_نهج الفصاحه                                                                علی کرمی فریدنی

6_ایمان ومعرفت                                                               علیرضا مسجد جماعی

7-قران ناطق                                                                    عبد الکریم بی آزار شیراز